بعد از برگزاری نشست نمایندگان کشورمان با نمایندگان گروه ۵+۱ در مورد بررسی وضعیت هسته ای جمهوری اسلامی ایران مطلبی در سایت مرکز اسناد به قلم منصورر حداد منتشر شد که به نظرم جالب و قابل توجه بود به همین خاطر کل مطلب رو برای
مذاكرات ژنو با پیروزی تیم جوان مذاكره كننده ایرانی، به پایان رسید. شاید بتوان این دور مذاكرات را اولین كارزار و معركه جدی تیم جدید مذاكره كننده هسته ای دانست. جوانان برومندی از این سرزمین كه پرورده انقلاب و جنگ هستند. اما آن چه در صحنه رسانه ای بروز كرد نتوانست و یا نخواست پیروزی ایران را در لغو تحریمها و در به پایان بردن خط اصلی خواسته های اصلی ایران در مذاكرات نشان بدهد. آن چه در پی می آید، آسیب شناسی فرایندی است كه نمی تواند، موفقیت های عملیاتی جمهوری اسلامی را رسانه ای كند.
پیش از مذاكرات
هرچند در عرصه داخلی انتشار نامه پراقبال مجلسیان در حمایت از افتتاح سایت فردو و هشدار به شش كشور غربی و برخی گزارشهای صدا و سیما از مردم و نمایندگان مجلس توانست فضای اتحاد و همدلی را به رخ بكشد. اماآن چه كه بعد از مذاكرات به شدت جای خالی خودش را نشان داد: آماده نبودن اذهان و نبود فضاسازی مناسب درباره مفاد مذاكرات و محورهای مذاكرات بود. هرچند در دفعات گذشته، وجود پیش خبرها و اعلام رسمی این مذاكرات اذهان را برای این رخداد آماده می ساخت .
اما این بار شوك رسانه ای شنبه پس از مذاكرات ناشی از همین ناگهانی بودن خبر، باعث به اشتباه افتادن و قفل شدن، چرخه تحلیلی و تبیینی دستگاه های رسانه ای شد.
حین سفر و انجام مذاكرات
حضور خبرنگار ایرانیِ خبرگزاری فارس در سفر و سرعت انتقال اخبار توسط ایشان به شدت جای تقدیر و تشكر دارد. ولی آن چه كه تا حدودی كم رنگ بود، نداشتن اطلاعات و اخبار از درون جلسات و مفاد خبری برای پررنگ كردن محتوا و عدم پیگیری خط خبری مشخص بود. قدر مسلم خط خبری رسانه های خارجی در قبال این مذاكرات احصاء شده است لذا نداشتن جهت خط دهی خبری به نوع خبررسانی خبرگزاری های فارسی زبان در این مذاكرات محسوس بود.
متاسفانه پرس تی وی و العالم دو رسانه عربی و انگلیسی نیز چندان چشمه پرفروغی از خود نشان ندادند.
نكته ای كه باید دیپلماتهای ایرانی به شدت بدان توجه كنند، توجه مكفی به رسانه خودی است. رسانه برای اینكه مخاطب خود را اقناع و ارضاء خبری كند، باید بیشترین و بهترین خبررسانی را از سوژه خبری داشته باشد. لذا رابطه خبرگزاریها و دیپلمات ها باید یك رابطه دو طرفه باشد. لذا لازم بود نیاز بود دكتر جلیلی و یا دیگر مقامات برای فضای خارجی اولین مصاحبه های تفصیلی خود را به جای اشپیگل با شبكه های پرس تی وی و العالم انجام می دادند.
گام بعدی وارد كردن شبكه های جدید به گردونه خبررسانی از ایران است. همان طور كه در گفتگوها حضور كشورهای جدید باعث باز شدن فضای بیشتر می شود. گفتگو با رسانه هایی مانند الجزیره انگلیسی یا شبكه های فرانسوی و آلمانی رسانه های آمریكایی و انگلیسی را به دنباله روی خبری و رقابت خبری درونی می كشاند.
متاسفانه باید گفت علی رغم حضور خبرنگار ایرانی در مذاكرات ، خبرهای دیدار و مذاكرات هیات ایرانی و آمریكایی اولین بار از طریق فاكس نیوز در داخل مخابره شده است. در صورتی هیات ایرانی می توانست با اعلام خبر به صورت تنظیم شده به رسانه های خودی مدیریت خبر را به عهده بگیرد.
سرعت صحت و حجم بالای خبری در هر رسانه ای می تواند باعث بالارفتن میزان اعتماد مخاطب بدان شود. مقامات ایرانی باید برای رسانه های خودی خوراك خوب و سریع تهیه كنند تا قدرت رقابت با رقیب خارجی برای خبرگزاری های خودی فراهم شود.
بعد از مذاكرات
صورت بندی حركت رسانه ای در صدا و سیما و مطبوعات در به رخ كشیدن حضور مبتكرانه هیات ایرانی در مذاكرات ژنو بی سابقه و قابل تقدیر بود. گزارش های تفصیلی صدا و سیما و ارتباط های مستقیمی كه با ژنو برقرار می شود جای تحسین داشت. مصاحبه های دكتر جلیلی در فرودگاه و دكتر باقری در گفتگو با شبكه دو سیما مطالب و اخبار جدیدی را به مشتاقان هدیه كرد، اما تاخیر زمانی باعث پر شدن فضای خبری از اخبار غیر شده بود. از سوی دیگر خُرد كردن خبر خود تكنیكی است كه باعث می شود اخبار مهم در انبوه یك خبر یا یك گفتگو و یا یك نشست گم نشود.
شایسته این بود كه این رپرتاژ خبری قبلیِ پرحجم و هدف دار در داخل با یكسری اخبار و اطلاعات و تبیین های جزئی و موردی البته با رعایت اصول امنیتی می بود.
آن چیزی كه دكتر جلیلی بعد از سفر در تفكیك كرد، خواسته پزشكی ایران و آن چه در نطنز ادامه دارد، نكته ای است كه در مورد آن روشنگری كافی صورت نگرفته است. مردم در داخل انتظار دارند اخبار تفصیلی خود را حداقل در همان حدی كه رسانه های فارسی زبان خارجی بیان می كنند نفیا و اثباتا از رسانه های داخلی بشنوند. وقتی خبر مذاكره با آمریكا به صراحت در خارج و داخل نقل می شود، تایید ضمنی این مذاكرات، اعتبار و مرجعیت خبری را به خارج از مرز ها منتقل می كند. موفقیت هیات ایرانی در مذاكرات با خبر ناگهانی مذاكرات در هاله ای از ابهام خوشحال كننده فرو رفته است.
به نظر می رسد آن چه اكنون می تواند كمبودها و ضعف های قبلی را به نقاط درخشان و قوت قبلی اضافه كند، حركت در مسیر شفاف سازی مذاكرات گذشته و آینده است. معمولا در نشست های دیپلماتیك حواشی مهمتر از متنی وجود دارد كه در اخبار رسمی كمتر بدانها پرداخته می شود. لذا جا دارد چند خطی از این سطور كه تغلب ایران در مذاكرات را مشخص می كند گفته شود. همان طور كه دبیر شورای امنیت كشورمان گفتند، برخی موارد از دستور گفتگوها خارج شده است، یعنی قبلا بوده و امروز نیست. قطعا پیشرفت و حضور مقتدرانه نسل پرورده انقلاب در این مذاكرات این پیروزی ها را برای جمهوری اسلامی بدست آورده است، لازم است اطلاع رسانی خوبی در این زمینه بشود. این نكته آن جایی اهمیت پیدا می كند كه بسیاری از رسانه های عربی و غربی و حامیان داخلی آنها مزورانه ایران را به عقب نشینی و گفتگو در باب حق مسلم ایرانی ها متهم می كنند.
چرایی مذاكره هیات ایرانی با هیات آمریكایی هنوز مبهم و نامعلوم است. در این فضا هر گونه تحلیل و خوراك خبری از سوی رسانه های بیگانه منتشر شود، خلع سلاح دوستان و یاران رسانه ای انقلاب خواهد بود. در صورتی كه قطعا در پشت هر حركت هوشمندانه انقلاب تحلیل ها و اندیشه هایی وجود دارد كه مبتنی بر آن عمل می شود. از سوی دیگر برخی تسلیم طلبان هستند كه در تلاش برای لكه دار كردن حركت اصولگرایانه نظام هستند، آنهایی كه سالهاست سنگ مذاكره را ملتمسانه ناله می كردند و امروز نظام را به تسلیم و منفعت طلبی اصولگرایی در مذاكره با آمریكا متهم می كنند
باز كردن مسئله غنی سازی بالای بیست درصد و ورود كشور ثالث نیاز به اطلاع رسانی دارد. مخصوصا اینكه روسیه یك طرف ماجراست و این مسئله می تواند برای اتهام انفعال ایران در برابر روسیه بهانه سازی كند.
مسئله تكلیف تحریم های جدید و قدیم نكته ای است كه نباید ناگفته و سربسته بماند. همان طور كه بر آگاهان پوشیده نیست در این دور مذاكرات هیچ اسمی از تحریم برده نشده است. در حالیكه تا یك هفته قبل و در ایام اجلاس عمومی سازمان ملل كوس رسانه های جهان در اعمال تحریم های جدید به سختی نواخته می شود.
النهایه آنكه، هر نكته ای كه از سوی خودی ها مبهم بماند، خوراك بسیار و طعمه آماده ای است برای مهندسین جنگ روانی تا در آن خط تبلیغاتی خود را در آن القا كنند مانند این خط خبری كه:" ایران طی یكسری عقب نشینی از ترس تحریم ها و به دلیل ضعف درونی، تعهداتی را به جامعه بین المللی داده است."
در پایان تذكر این مطلب مفید است كه در طی این مسیر ،سلاح بصیرت و هوشیاری لازم و نصرت الهی قریب است.